“Laat je verleden niet je toekomst bepalen”

Sterk Huis biedt behandeling en ondersteuning na traumatische gebeurtenissen

Soms is een trauma duidelijk zichtbaar en ook herleidbaar naar een bepaalde gebeurtenis, bijvoorbeeld in geval van een auto-ongeluk. Maar soms is een trauma moeilijk te signaleren. Bijvoorbeeld als je in je kindertijd onveilige situaties – zoals geweld, mishandeling en dreiging – hebt meegemaakt en je daardoor onbewust bepaalde patronen hebt aangenomen. Hoe sterk een mens ook is, vroeg of laat breekt een onbehandeld trauma je op. Dan heb je de juiste mensen om je heen nodig om tot een doorbraak te komen. Mensen die je echt zien en horen, je hand vasthouden en je vertrouwen geven: het komt goed, we doen dit samen.

Het psychotraumacentrum van Sterk Huis biedt veel verschillende traumabehandelingen, waarbij altijd één vraag centraal staat: wat heb je meegemaakt in je leven? Vanuit angstige momenten waarop niemand je zag en hoorde, ontstaan vaak ernstige problemen zoals een laag zelfbeeld, relationele problemen of gedragsproblematiek. Als je weet waar iemands fundament is aangetast, kun je gericht trauma’s opsporen en behandelen en vervolgens negatieve patronen doorbreken. Als een soort ‘reset’. Zo ontstaat weer lucht, ruimte en een kans op een beter leven.

Wat heb je allemaal meegemaakt, wat zijn de grote levensgebeurtenissen?

Levensgebeurtenissen
“Wij kijken altijd naar het levensverhaal van de persoon die wij behandelen: wat heeft iemand allemaal meegemaakt, wat zijn grote levensgebeurtenissen?”, vertelt Saskia de Veld, coördinator psychotraumacentrum Sterk Huis. “We weten dan meestal nog niet of iemand daadwerkelijk een trauma heeft, maar we kijken wel altijd met die alertheid en bril. Veel ingewikkeld gedrag wordt niet meteen herkend als een trauma. Eerder wordt bijvoorbeeld gedacht aan ADHD, autisme of een gedragsstoornis, terwijl een trauma de reden kan zijn. Daar moeten we echt alert op zijn, want bij een verkeerde diagnose en behandeling blijven de problemen bestaan, omdat de oorzaak niet wordt aangepakt.”

Veel ingewikkeld gedrag wordt niet meteen herkend als een trauma. Eerder wordt gedacht aan ADHD, autisme of een gedragsstoornis.

Traumabril
“Bij ons zijn alle hulpverleners opgeleid om door een ‘traumabril’ te kijken”, vult Ilona Brekelmans, hoofd inhoudelijke ontwikkeling bij Sterk Huis, aan. “Dat is belangrijk, want mensen zijn geneigd om trauma’s ver weg te stoppen, omdat ze te pijnlijk zijn. Wij kijken welke indrukwekkende dingen je hebt meegemaakt en hoe dit je leven beïnvloedt. Daarbij spelen drie factoren een rol: biologische, psychologische en sociale factoren. Deze factoren bepalen je veerkracht en het wel of niet ontstaan van klachten na een heftige gebeurtenis.”

Duurzaam herstel
Bij Sterk Huis staan de deuren open voor iedereen die hulp nodig heeft: vrouwen, mannen en kinderen. “Deze mensen zijn vaak ernstig gekwetst en beschadigd”, aldus Ilona. “Onze trauma-aanpak is gericht op duurzaam herstel: hoe zorg je ervoor dat iemands verleden niet zijn of haar toekomst bepaald? Hoe doorbreek je overlevingspatronen die heel negatief uitpakken? Hoe voorkom je dat iemand telkens opnieuw te maken krijgt met geweld in een relatie, dat een kind later dezelfde problemen krijgt als zijn of haar ouders óf dat iemand blijft vastlopen in het dagelijks leven?”

Fundament
Ilona: “Bij een onbehandeld trauma is je fundament en eigenwaarde aangetast: de manier waarop je naar jezelf, naar anderen en naar de wereld kijkt. Dat heeft invloed op alles wat je doet en de manier waarop je relaties aangaat. Het is dan belangrijk om eerst het trauma onder ogen te zien en het daarna op te ruimen, bijvoorbeeld met hulp van EMDR. Want je kunt niet groeien in de toekomst als er nog schade uit het verleden bestaat. Soms volstaat de traumabehandeling, maar vaak is nog therapie nodig om het gedrag van jezelf en anderen te leren begrijpen. Sterk Huis ondersteunt op álle levensterreinen: wat heb je nodig om een gezonde relatie op te bouwen, om je financiën op orde te krijgen en werk vast te houden? Als we niet naar alle levensterreinen kijken, is de kans op terugval in oude patronen groter.”

Je kunt niet groeien in de toekomst als er nog schade uit het verleden bestaat.

Veilig en zelfstandig
Sterk Huis begeleidt mensen naar veiligheid en zelfstandigheid. “Je kan pas zelfstandig worden als je veilig bent”, legt Ilona uit. “Maar de weg naar zelfstandigheid is niet voor iedereen even makkelijk. Veel mensen weten niet hoe dat moet: zelfstandig worden, eigenwaarde voelen, een mening durven geven, eigen keuzes maken. Ze hebben niet de juiste lessen in het leven gehad en nooit op een veilige manier in kleine stapjes geoefend. Daarom behandelen wij zowel het trauma als de maatschappelijke factoren en gevolgen die aan trauma’s gekoppeld zijn.”

Ontwrichtend
Saskia: “Wij kijken dus veel breder dan alleen het trauma, ook in de behandeling van kinderen: hoe kan een kind zich volledig ontwikkelen? In de behandelkamer wordt het rugzakje van een kind geleegd, maar wij hebben ook aandacht voor het gedrag van het kind. Als een kind jaren onveilige momenten heeft beleefd, werkt dat door op de ontwikkeling en het brein. Het bepaalt hoe een kind naar zichzelf en naar de wereld kijkt. Vaak is het vertrouwen weg en zijn alle emoties uitgeschakeld om te kunnen overleven. Wat je aan het kind ziet, is vaak alleen de buitenkant.”

Een trauma bepaalt hoe een kind naar zichzelf en naar de wereld kijkt. Vaak is het vertrouwen weg en zijn alle emoties uitgeschakeld.

Hechtingstrauma
“Veel kinderen met chronische trauma’s ervaren onveiligheid in de hechtingsrelatie”, zegt Ilona. “Dit noemen we een hechtingstrauma of vroegkinderlijk chronisch trauma. Kinderen zijn dan onvoldoende gevoed in hun vroegkinderlijke behoeften en hebben zich niet veilig gevoeld. Ieder mens moet gestimuleerd worden in drie basisbehoeften: verbinding, competentie en autonomie. Als je daarin veel hebt gemist, werkt dat door op het gedrag en de ontwikkeling.” Saskia: “Het gedrag kan dan gelabeld worden als een ontwikkelingsstoornis, ADHD of autisme, terwijl er eigenlijk een trauma onder ligt.”

Slapende honden? Wakker maken!
“Voor chronisch getraumatiseerde kinderen gebruiken we de behandelmethode Slapende honden? Wakker maken! van Arianne Struik”, vertelt Ilona. “Arianne Struik begeleidt en coacht ons hierin al vele jaren, waardoor we binnen Sterk Huis allemaal dezelfde taal spreken. Zo levert iedereen – van psycholoog tot gedragswetenschapper, ambulant hulpverlener, behandelaar en groepswerker – een eigen bijdrage aan het herstel van een kind.”

Rondom het kind
Saskia: “Multidisciplinair werken staat centraal bij Sterk Huis. Dit betekent dat iedereen vanuit dezelfde visie werkt. Ook samenwerking met ketenpartners is belangrijk. Als er bijvoorbeeld bepaalde behandelingen vanuit de verslavingszorg of psychiatrie nodig zijn, treden we als één team naar voren en waarborgen we samen de veiligheid. We gaan met alle partijen rondom het kind staan, wat onze aanpak extra sterk maakt. Ook het eigen netwerk speelt een belangrijke rol. De focus ligt niet alleen op het behandelen van het kind, maar ook op het betrekken van ouders, familie en vrienden: hoe kunnen zij een bijdrage leveren aan het herstel en duurzame veiligheid?”

Deksel op de put
“Als je de juiste trauma’s weet op te sporen en behandelen, kan het snel ruimte geven”, merkt Saskia. “Dat is natuurlijk wel een heftig proces, want je schudt eigenlijk aan iemands fundering.” Ilona: “Veel mensen vinden dat eng. Ze zijn bang dat de beerput wordt opengetrokken en dat ze geen controle meer hebben over hun leven. Ze hebben altijd hun best gedaan om de deksel op de put te houden, om te overleven.”

Psycho-educatie
“Als mensen veel schrik hebben voor de behandeling kan psycho-educatie helpend zijn”, weet Saskia. “We geven mensen dan inzicht in de situatie. Dat het niet gezond en vol te houden is om de deksel op de put te houden. Op een dag vliegt die deksel er toch af. Dat zien we vaak bij een overgang naar een nieuwe levensfase, bijvoorbeeld als iemand moeder wordt. Dan ben je zo druk bezig met die verandering, met de zorg voor je kind, dat het niet meer lukt om de deksel vast te houden. Er komt dan plotseling van alles naar boven, terwijl je moet klaarstaan voor je kind. Dat willen we voorkomen. Liever doen we het nu, op een rustig moment, samen met jou.”

Hoop
Ilona: “Mensen herkennen hun klachten ook niet altijd. Maar als je ze laat inzien dat ze moeite hebben met het vasthouden van relaties of enorm snel boos worden, komen ze erachter dat ze eigenlijk veel last hebben van een trauma. Vaak hebben ze de hoop op een beter leven allang verloren, maar wíj niet. Wij bieden vertrouwen, hoop en lichtpuntjes. Wij pakken iemand hand vast en zeggen: je bent niet alleen. Er zijn mensen met soortgelijke ervaringen, waarbij het ook is gelukt. Er is hoop voor jou op een beter leven. Ik zit naast je, we doen het samen. Het is mijn taak om ervoor te zorgen dat het goed met je gaat als je hier straks de deur uitgaat.”

Er is hoop voor jou op een beter leven. Ik zit naast je, we doen het samen.

Psychotraumacentrum Sterk Huis

Sterk Huis heeft al vijf jaar een eigen psychotraumacentrum. Binnen het psychotraumacentrum is alle hulp onder één dak aanwezig: behandeling, opvang en ondersteuning bij trauma’s die kunnen ontstaan door huiselijk geweld, seksueel misbruik, eergerelateerd geweld, vluchtelingenproblematiek en kindermishandeling. Het psychotraumacentrum heeft hoogspecialistische kennis over de impact van geweld en gaat gezinsgericht te werk. Daarbij staat een krachtenbundeling van jeugdzorg en vrouwenhulpverlening centraal. De deuren van het psychotraumacentrum staan open voor iedereen: ook voor wie steeds wegloopt voor de confrontatie. Wij houden vast en geven niet op.