Bianca Beukema werkt nu drie jaar bij het ACC (Ambulant Crisisteam Crossroads). Daarvoor heeft ze 21 jaar in verslavings-GGZ in verschillende functies gewerkt. Afgelopen maand volgende ze de Training Motiverende Gesprekvoering, gekoppeld aan het leertraject rondom Middelengebruik.
We vroegen Bianca wat voor haar de meerwaarde was van het volgen van deze training: “Voor mij was het echt opfrissen. Ik doe veel automatisch en geef er geen naam aan. Het was goed om daar bewust mee bezig te zijn. Ik bemerk ook dat ik soms te snel in oplossingen denk. De training maakt dat je opnieuw nadenkt over jouw rol.”
Ruimte maken voor twijfels
Bianca: “In de jeugdhulp komen we middelengebruik vaak tegen in gezinnen waar al veel speelt. Als ik daar te direct in ga sturen of waarschuwen, merk ik dat jongeren of ouders dichtklappen. Met motiverende gespreksvoering zorg je eerst voor aansluiting. Ik benoem wat ik zie, stel open vragen en laat jongeren zelf verwoorden wat het gebruik voor ze betekent. Dat doe ik door te vragen: ‘Wat merk jij zelf van het gebruik?’ of ‘Wat vinden anderen er lastig aan?’”
Op dat moment, vertelt Bianca, ontstaat ook ruimte om de twijfels te horen: “Juist die twijfels zijn vaak het begin van verandering. Het gesprek blijft gelijkwaardig en veilig. Dat is essentieel om middelengebruik bespreekbaar te houden.”
Houvast
Bianca is ervan overtuigd dat deze training zeer helpend kan zijn voor collega’s: “Ik denk dat de training houvast geeft in spannende gesprekken. Accepteren dat er weerstand is en dat dat er mag zijn, Weerstand hoort bij verandering. Net zoals dat er stiltes mogen zijn. Alles levert informatie op. ‘Wat gebeurt er met je als je dit zo voelt?’. In de training worden gesprekken geoefend en krijg je praktijkvoorbeelden. Je wordt je bewust van jouw eigen ervaring en krijgt inzicht in wat je anders kan doen. Dat kan eye-openers geven.”
Bianca gaat verder: “Wat ik sterk vind, is dat de training goed aansluit bij hoe we bij Sterk Huis willen werken: naast gezinnen staan, aansluiten bij hun tempo en hun eigen kracht versterken. Dat maakt de gesprekken rustiger, eerlijker en uiteindelijk ook effectiever. Bijvoorbeeld bij een jongere die blowt niet zeggen dat hij moet stoppen. Ik vraag hem wat het hem oplevert en wat het hem soms kost. Dan benoemt hij zelf dingen zoals school of ruzie thuis. Dat moment kun je benutten, zonder te pushen. Ik zeg altijd; van mijn moet je niets en mag je veel. En mijn belangrijkste lijfspreuk is: een uitglijder is nog geen terugval. Wat voor jou te veel is, is voor een ander te weinig. Hoe meer je pusht, hoe sneller je de client van je afdrijft.”
Signalen herkennen
Bianca: “Motiverende gespreksvoering helpt mij om het gesprek niet te laten vastlopen, maar juist open te houden, ook als verandering nog ver weg lijkt. Het is belangrijk dat we echt leren luisteren, gerichtere vragen gaan stellen en signalen tot veranderbereidheid herkennen. Je moet mensen goed kunnen lezen. Dat je bijvoorbeeld uit non-verbale signalen opmerkt dat iemand geïrriteerd raakt. Wij zijn maar twee tot vier weken bij een gezin in crisis. We observeren wat speelt er en kijken wat er nodig is. Ik heb de tijd niet om verandering te brengen, maar kan wel in gesprek gaan en iemand bewust laten worden van zijn gebruik. Ouders willen vaak gelijk hulp. Ik geef in eerste instantie gezondheidsvoorlichting. ‘Wat doet cannabis of alcohol met jou?’ Ik geef speldenprikjes om ze te laten nadenken. Uiteindelijk moeten ze zelf aangeven er iets mee te willen doen.”
Wat werkt voor mij?
Wat voor Bianca werkt, is beginnen met aansluiting vinden: “Ik vind het el lastig om een ander daar tips voor te geven. Wat voor mij werkt, werkt niet per se voor een ander. Ik benoem wat ik zie, stel open vragen en laat ze het vooral zelf verwoorden. Als je dan twijfels hoort, ga je daar weer op in. Dat is het begin van de verandering. De jongere moet zich veilig bij je voelen. Ze moeten weten wat ze aan je hebben. Omgaan met verslaving is toch een vak apart. Je moet er verstand van hebben en dat maakt collega’s soms onzeker. Daarbij hebben Daarbij hebben cliënten met een middelenafhankelijkheid toch een stigma. Ons doel moet ook niet zijn dat we zorgen dat ze stoppen, maar dat we in kleine stapjes toewerken naar eventuele verandering. De training geeft handvatten om in gesprek te blijven, ook als iemand nog niet wil veranderen. We hoeven ze niet te overtuigen, maar moeten aansluiten bij hun tempo.”
Middelengebruik: wat neem jij eigenlijk mee?
Het focusthema van 2025 was middelengebruik. Wat je vindt van middelengebruik, hoe je erover praat en wat je normaal vindt, wordt sterk gekleurd door je eigen ervaringen, waarden en opvoeding. De één ziet vooral risico’s, de ander vooral vrijheid en weer een ander vooral pijn of overleving. Juist daarom is het zo belangrijk om hier als team niet langs elkaar heen te blijven praten, maar samen een scherp en genuanceerd beeld te ontwikkelen.
Het ontwikkelde leertraject biedt niet alleen kennis, maar nodigt je ook uit om stil te staan bij jezelf én bij elkaar.
In dit traject:
- volg je een e-learning middelengebruik, zodat iedereen dezelfde basis heeft
- schrijf je een brief aan jezelf over wat dit thema bij jou oproept
- onderzoek je in een teammoment de sterke kanten en valkuilen van jullie team in gesprekken over middelengebruik
- maak je een micro-e-learning motiverende gespreksvoering
- volg je de training motiverende gespreksvoering
- sluit je af met een teammoment waarin jullie expliciet kijken naar jullie gezamenlijke valkuilen en krachten
Hoe dit traject er precies voor jouw team uitziet, hoor je via je teamleider en gedragswetenschapper.
Circulair samenwerken
Mooi om te weten: dit focusthema loopt naadloos over in circulair samenwerken. De houding, gesprekstechnieken en coachingsstijl die je leert binnen motiverende gespreksvoering: nieuwsgierigheid, gelijkwaardigheid en eigenaarschap vormen precies de basis die we nodig hebben om duurzaam en relationeel samen te werken.
